Nowa unijna ochrona rynku stali: kontyngent zmniejszony o połowę i mur 50% dla brazylijskich eksporterów

Od 1 lipca 2026 roku UE prowadzi przebudowany środek ochronny na stal i jest on wyraźnie ostrzejszy od poprzedniego. Środek wyznacza jeden roczny bezcłowy kontyngent na około 18,3 mln ton w obejmowanych 26 kategoriach wyrobów stalowych — mniej więcej 47% poniżej wolumenu importu z 2024 roku — a każda stal przybywająca powyżej tego pułapu płaci teraz 50% cła, dwukrotność 25% ze starego reżimu. Rozporządzenie weszło w życie 25 czerwca, a kontyngenty otwarto 1 lipca, więc to już obowiązuje, a nie jest projektem. Zastępuje ono środek ochronny, który regulował unijny import stali od 2019 roku.

Kontyngent jest podzielony na dwie części. Jedna połowa jest zarezerwowana dla partnerów UE mających umowy o wolnym handlu; druga jest otwarta dla wszystkich dostawców na zasadach konkurencji, według kolejności przybycia. W ramach tej otwartej puli każdy kraj, który w okresie referencyjnym 2022–2024 dostarczył co najmniej 5% unijnego importu danego wyrobu stalowego, otrzymuje własny udział krajowy, a mniejsi dostawcy czerpią z puli resztkowej. Sens tej konstrukcji to skierowanie skąpego bezcłowego wolumenu do partnerów, z którymi UE ma umowę, i pozostawienie reszcie rywalizacji o to, co zostaje.

I tu właśnie waży korytarz. Umowa UE–Mercosur została podpisana, ale jeszcze nie ratyfikowana ani nie weszła w życie, więc Brazylia nie liczy się jako partner wolnego handlu na potrzeby tej zarezerwowanej połowy. W praktyce brazylijska stal konkuruje w puli otwartej, plus kontyngent krajowy, który wypracowała jej niedawna historia eksportu. Brasília podnosi, że limity dla poszczególnych krajów ustalono jednostronnie, a nie w negocjacjach, i naciska na rekompensatę zgodnie z regułami WTO. Jeśli i kiedy Mercosur wejdzie w życie, pozycja Brazylii może się poprawić; do tego czasu zarezerwowana połowa pozostaje dla niej zamknięta.

O realnej ekspozycji decydują dwa dalsze szczegóły. Po pierwsze, kontyngenty ochronne wypełniają się w miarę przybywania dostaw, więc gdy bezcłowy wolumen danej kategorii się wyczerpie, 50% obejmuje wszystko, co przyjdzie później do końca okresu — moment wysyłki w roku kontyngentowym to nie detal, to różnica między 0% a 50%. Brazylijskie dostawy stali do UE mocno wzrosły na początku 2026 roku, w maju o około 47% rok do roku, co przyspiesza popyt i przybliża wyczerpanie pułapu. Po drugie, od 1 października 2026 roku importer musi udokumentować, gdzie stal została pierwotnie wytopiona i odlana ("melt and pour"), zwykle świadectwem odbioru z huty — krok identyfikowalności, który brazylijskie huty będą musiały dostarczać bezbłędnie, aby towar mógł płynąć dalej.

Dla brazylijskiego eksportera praktyczna robota jest mało efektowna, ale rozstrzygająca: wiedzieć, do której z 26 kategorii trafia twój wyrób, śledzić, jak pełny jest kontyngent tej kategorii przed wysyłką, i policzyć koszt dostarczenia (landed cost) zarówno w ramach kontyngentu, jak i przy stawce 50% poza nim — pamiętając, że koszty węglowe CBAM też obciążają stal. Środek nie zamyka rynku UE, ale sprawia, że moment i papierologia są warte realnych pieniędzy. Krótki Opportunity Scan potrafi przypisać twój wyrób do kategorii, wskazać, na czym stoi kontyngent, i oszacować ekspozycję celną, zanim stanie się niespodzianką na granicy.